Stowarzyszenie Współpracowników Salezjańskich




Założycielem Stowarzyszenia Współpracowników Salezjańskich jest św. Jan Bosko (1815-1888), wielki wychowawca młodzieży i założyciel Rodziny Salezjańskiej. W 1855 r. powołał on w Turynie Towarzystwo św. Franciszka Salezego, które zajęło się opieką i ewangelizowaniem młodzieży biednej, opuszczonej i zagrożonej demoralizacją. "Daj mi duszę, resztę zabierz" - taka była dewiza streszczająca w sobie zarówno posłannictwo, jak i styl pracy Apostoła młodzieży.

Dzieło ks. Bosko rozprzestrzeniło się niezwykle dynamicznie, najpierw w ojczystych Włoszech, później na całym świecie. Wszędzie doskonale sprawdzał się opracowany przez Założyciela prewencyjny program wychowawczy, który jest aktualny do dziś.

Obok zgromadzenia męskiego powstały kolejne wspólnoty: żeńska - Córki Maryi Wspomożycielki, oraz Współpracownicy Salezjańscy, stowarzyszenie skupiające ludzi świeckich, założone osobiście przez ks. Bosko. Oczytał on znaki czasu na długo przed dekretem Soboru Watykańskiego II o apostolstwie świeckich i niestrudzenie głosił, że w winnicy Pańskiej starczy pracy dla wszystkich. Z tej orientacji zrodziła się idea powołania Stowarzyszenia Współpracowników Salezjańskich jako gałęzi Rodziny Salezjańskiej, gromadzącego osoby będące w świecie, nie izolujące się od codziennego życia, nie składające uroczystych ślubów, ale zarazem biorące odpowiedzialność za świat i Kościół w tym samym duchu co salezjanie.

Po różnorodnych doświadczeniach i wnikliwej refleksji nad rolą swoich świeckich współpracowników, ks. Bosko opracował w 1876 r. Regulamin Współpracowników Salezjańskich. Pragnął on powołać operatywne zjednoczenie chrześcijańskie. Słowo "współpracownik" zakładało zjednoczenie ze Zgromadzeniem salezjanów i podejmowanie wspólnych zadań.

Celem podstawowym, jaki wyznaczył Stowarzyszeniu jego Założyciel, było, aby jednym sercem i jedną duszą doprowadzić do realizacji "ważnej sprawy, wielkiego planu zbawienia wiecznego". Przeznaczeniem i celem istnienia każdego człowieka jest pójście drogą zbawienia, czyli do spotkania z Bogiem. Świętość stanowi więc główny cel ludzkiej egzystencji, także współpracowników salezjańskich, którzy mają łączyć swe wysiłki z zakonnikami, zwłaszcza w wychowaniu młodych ludzi.

"Liczni wierni chrześcijanie - pisał ks. Bosko - by łatwiej zdobyć doskonałość i zapewnić sobie zbawienie, chętnie opuściliby świat dla uniknięcia niebezpieczeństwa potępienia, zapewniając sobie spokój serca i w ten sposób spędzając swoje życie w samotności i miłości naszego Pana Jezusa Chrystusa.. Jednakże nie wszyscy są powołani do tego stanu. Wielu zupełnie przeszkadza w tym wiek, wielu warunki życiowe, wielu zdrowie, jednym słowem mnóstwo innych przeszkód w zakresie powołania. Właśnie po to, by odpowiedzieć na to tak rozpowszechnione pragnienie, proponujemy pobożne Stowarzyszenie św. Franciszka Salezego".

ks. Bosko usiłował wprowadzić do swoich Konstytucji zakonnych rozdział o członkach "zewnętrznych" i uważał świeckich współpracowników oraz współpracownice za osoby zakonne w świecie, realizujące salezjański charyzmat.

Jednak wbrew intenjom wyższych przełożonych aż II wojny światowej Współpracownicy Salezjańscy uważani byli przede wszystkim za zwykłych dobrodziejów Zgromadzenia.

Dopiero atmosfera, w której dojrzewał ostatni sobór, wprowadziła ważne zmiany w podejściu do świeckich współpracowników salezjanów. Pius XII wyznaczył Współpracownikom ważny program, a Stowarzyszeni zostało wpisane do ruchów apostolskich ludzi świeckich. Następnie Sobór Watykański II spowodował odnowę Regulaminu, nie modyfikowanego od czasów ks. Bosko. Nowa wersja Regulaminu Życia Apostolskiego została zatwierdzona przez Stolicę Apostolską 9 maja 1986 r. i ogłoszona przez przełożonego generalnego 24 maja tego samego roku. Nakreślone są w nim nowe zadania Współpracownika Salezjańskiego na miarę współczesnych wezwań, a także na nowo sformułowano jego tożsamość, ducha, misję oraz organizację Stowarzyszenia.

Art.1 Regulaminu Życia Apostolskiego stwierdza:Zaangażować się jako współpracownik to odpowiedzieć na powołanie salezjańskie, przyjmując specyficzny sposób życia Ewangelią i uczestniczyć w posłannictwie Kościoła".

Współpracownik Salezjański jest katolikiem, przeżywającym wiarę w świecie w duchu apostolskim ks. Bosko. Młodzi ludzie są dla niego szczególnie ważną częścią społeczeństwa. Współpracownik troszczy się o młodzież i pragnie wskazać jej autentyczne wartości. Stara się zdobyć zaufanie młodzieży, szuka nowych dróg dotarcia do niej i pomaga w dokonywaniu mądrych wyborów życiowych. Wypełniając swoje powołanie wśród młodzieży i ludzi ubogich, pozostaje w łączności z innymi grupami Rodziny Salezjańskiej, działa dla dobra Kościoła i społeczeństwa w miarę swoich możliwości. Współpracownik jest więc "prawdziwym salezjaninem" w świecie, świeckim (lub kapłanem diecezjalnym), który nie wiążąc się ślubami zakonnymi, realizuje swoje własne powołanie do świętości poprzez służbę młodzieży w duchu ks. Bosko. Tym samym tożsamość Współpracownika posiada trzy cechy charakterystyczne: jest chrześcijańska i katolicka, jest świecka, jest salezjańska. Osoby innych wyznań mogą sympatyzować lub współdziałać z jakąś grupą Współpracowników, lecz nie mogą być członkami Stowarzyszenia.

Zaangażowanie Współpracowników jest natury apostolskiej. Współpracownik uroczyście składa Przyrzeczenia - poprzedzone okresem przygotowania, trwającym od 1,5 roku do 2 lat. Zobowiązuje się wówczas do życia według ewangelicznego planu Stowarzyszenia i staje się jego pełnoprawnym członkiem. Współpracownik - "salezjanin w świecie" - "pragnie naśladować Jezusa Chrystusa, człowieka doskonałego, posłanego przez Ojca na służbę wobec ludzi i wobec świata". W tym celu stara się w zwyczajnych warunkach życia realizować ewangeliczny ideał miłości Boga i bliźniego, przed wszystkim we własnej rodzinie, gdyż chrześcijańscy małżonkowie powinni być pierwszymi głosicielami wiary i wychowawcami, tworząc wraz z najbliższymi to, co Sobór Watykański II nazywa "Kościołem domowym". Współpracownik salezjański apostołuje też w środowisku zawodowym i parafii przez włączanie się w zespoły liturgiczne, Żywy Różaniec, działalność Rodziny Rodzin.

Organizacji Stowarzyszenia Współpracowników patronuje i spaja ją Zgromadzenie salezjańskie. Z wyraźnej woli ks. Bosko przełożony generalny salezjanów jest przełożonym Stowarzyszenia i spełnia w nim funkcję najwyższego moderatora. Czuwa, by Stowarzyszenie było wierne Założycielowi, i wspiera jego rozwój. Obecnie jest nim ksiądz generał Juan Vecci. We współpracy z jednym członkiem swojej Rady, zwanym radcą ds. Rodziny Salezjańskiej, czuwa nad współpracą Stowarzyszenia z pozostałymi gałęziami Rodziny Salezjańskiej. W wykonywaniu tych zadań opiera się na pomocy Konsulty Światowej Współpracowników, której obecnie przewodniczy Roberto Lorenzini. W terenie łącznikami przełożonego generalnego są inspektorzy salezjańscy. W Polsce istnieją cztery inspektorie, a w nich Rady Inspektorialne Współpracowników, na czele których stoją koordynatorzy inspektorialni. Łącznikami z inspektorami są ich delegaci.

Aby zapewnić bardziej owocną działalność i skuteczniejszą współpracę między inspektoriami za zgodą przełożonych wyższych 10 listopada 1996 r. została powołana

Konferencja Krajowa Stowarzyszenia Współpracowników Salezjańskich. Funkcję w Radach pełni się przez trzy lata, z możliwością przedłużenia o jedną kadencję.

Podstawową komórką jest wspólnota lokalna. Istnieją one prawie przy każdej parafii salezjańskiej i przy większości domów zakonnych sióstr salezjanek. W Polsce istnieją także dwie wspólnoty działające przy parafiach diecezjalnych.

Współpracownik w każdych okolicznościach powinien bezinteresownie służyć bliźnim, zwłaszcza ludziom młodym. Ponieważ stara się być wierny Ewangelii i wskazaniom Kościoła, aktywnie angażuje się w życie społeczne, kulturalne, gospodarcze i polityczne. Odrzuca wszystko to, co powoduje niesprawiedliwość i prześladowanie, wyklucza przemoc, oraz stara się usunąć ich przyczyny. Stara się kształtować myślenie i zwyczaje, prawa i struktury środowiskowe, w których żyje, tak aby były zgodne z Ewangelią. Wielu radnych i członków zarządów miast i gmin w Polsce należy do Stowarzyszenia.

Współpracownik działa według formuły ks. Bosko: "kształtować uczciwych obywatelil i dobrych chrześcijan". Dlatego uczy młodzież prawdziwych wartości - prawdy, wolności, sprawiedliwości, poczucia wspólnego dobra i służby. Wychowuje ją do spotkania z Chrystusem Zmartwychwstałym poprzez wiarę i sakramenty, tak aby odnalazła w Nim sens życia i wzrastała jako "nowi ludzie". Celem Współpracownika salezjańskiego jest dojrzałość chrześcijańska wychowanka, wymagająca od tegoż, by budował swoją osobowość na Jezusie Chrystusie i Jego orędziu. W ten sposób realizowana jest koncepcja św.Jana Bosko, głosząca, że misja wychowawcza realizowana w duchu wierności wobec "Ojca i Nauczyciela Młodzieży" pochodzi od Boga, który nas powołuje i wyznacza w Kościele i świecie konkretne miejsce.

Typowymi zajęciami Współpracowników są: katechizacja i formacja chrześcijańska, animacja grup i ruchów młodzieżowych i rodzinnych, współpraca z ośrodkami wychowawczymi o szkolnymi, podejmowanie działań mających uchronić młode pokolenie przed alkoholizmem, narkomanią, rozwiązłością seksualną propagowaną przez współczesne środki masowego przekazu, organizacja różnych akcji młodzieżowych, jak: dni młodości, zimowiska, kolonie, obozy, wczaso-rekolekcje, pielgrzymki, walka z aborcją i eutanazją, służba na rzecz ubogich i działalność charytatywna, pomoc narodom cierpiącym głód i niedostatek, ofiarom wojen i kataklizmów. Równie ważnym elementem działania jest praca misyjna i współdziałanie w dialogu ekumenicznym. Ostatnio powstało Wydawnictwo Współpracowników Księdza Bosko, które dzięki drukarni prowadzonej przez członka Stowarzyszenia publikuje literaturę i materiały o treści religijnej.

Dotychczas zostały wydane m.in.: "Materiały formacyjne", "List do Współpracowników" autorstwa ks.Egidio Vigano, "Ojciec i Nauczyciel młodzieży" Jana Pawła II, "Karta Jedności Rodziny Salezjańskiej".

Obecnie jest w Polsce ok. 2800 Współpracowników Salezjańskich zaangażowanych w 68 wspólnotach (dane z końca 1998 r.). Stowarzyszenie posiada osobowość prawną. Pomaga to w uzyskiwaniu funduszy na przeprowadzanie akcji młodzieżowych itp.